Urasla posteljica ili placenta akreta nastaje usled nepravilnog formiranja posteljice (placentacije), to jest nepravilnosti koja se manifestuje neadekvatnim povezivanjem posteljice i njenih krvnih sudova sa mišićnim zidom materice. Posledica takvog stanja je obilno krvarenje za vreme porođaja.

U ultrazvučnom praćenju trudnoće, osim pravovremenog otkrivanja nepravilnosti samog ploda, podrazumeva se i otkrivanje stanja kao što je urasla posteljica - placenta akreta. Nepravilno formirana posteljica može da dovede do gubitka materice, kao i da ugrozi život ploda i majke. Poseban oprez je neophodan kod žena čiji su raniji porođaji završeni carskim rezom, kao i onih koje su imale neke hirurške intervencije na materici - kao što je uklanjanje mioma i instrumentalni prekid trudnoće, ali i prisustvo mioma nepovoljne lokalizacije.

Koji su najčešći razlozi za nastanak urasle posteljice?

U toku poslednjih dvadeset godina, učestalost nepravilne placentacije je povećana deset puta. Na oko 150.000 porođaja, posteljica akreta se nađe kod oko devet odsto žena sa placentom previjom (placenta previa - pogrešno postavljena posteljica, preko unutrašnjeg ušća materice, odnosno koja prekriva njen izlazni deo i onemogućava adekvatan porođaj prirodnim putem).

Porođaj carskim rezom je najčešći uzrok nastanka posteljice akrete i povećanog rizika za ponovnu pojavu u sledećoj trudnoći. Naime, verovatnoća njenog nastanka se povećava sa brojem porođaja obavljenih carskim rezom. Rizik je veći za 24 odsto nakon prvog takvog porođaja, a čak 67 odsto posle četiri porođaja završenih carskim rezom.

Drugi, ništa manje važni razlozi za nastanak posteljice akrete su miom materice, lokalizovan uz zid šupljine (kavuma) materice (subserozni miom), prethodno hirurško uklanjanje mioma, Ašermanov sindrom (priraslice kavuma materice nakon kiretaže - hirurškog prekida trudnoće). Starost trudnice preko 35 godina, pušenje i povišen alfa-fetoprotein su takođe faktori koji mogu da uslove pojavu urasle posteljice.

Kako se otkriva ovakva posteljica?

Ultrazvučni markeri, kao što su gubitak hipoehogene zone iza posteljice, stanjenje prostora između materice i mokraćne bešike, prisustvo jezeraca (lakuna) i lokalnih masa posteljice - omogućavaju osetljivost ultrazvučnog pregleda oko 93 odsto, a stepen "pogađanja" oko 79 odsto. Kolor Doppler omogućava otkrivanje urasle posteljice registrovanjem turbulentnog protoka i protoka malih brzina - što predstavlja dodatnu, nešto veću sigurnost pri postavljanju dijagnoze. U retkim slučajevima, kod neodređene dijagnoze, mogla bi da pomogne magnetna rezonanca.

Da li, u ovom slučaju, miom materice predstavlja opasnost za trudnicu i plod?

Ožiljak koji je zaostao nakon uklanjanja mioma, predstavlja rizik za nastanak posteljice akrete. Međutim, miom prisutan u trudnoći, koji je takvog položaja da je u kontaktu sa posteljicom, može da dovede do znatnih komplikacija: do formiranja posteljice akrete, ali i prevremenog porođaja, do naglog odvajanja posteljice (abrupcija placente), neadekvatanog položaja ploda, zastoja rasta ploda i bola u karlici. Treba napomenuti da do abrupcije posteljice dolazi u preko 50 odsto slučajeva ako je posteljica formirana preko mioma.

Kakav je značaj otkrivanja urasle posteljice pre porođaja?

Optimalan tretman takve posteljice je baziran na tačnoj dijagnozi pre porođaja. Ako je «sumnjiva», potreban je multidisciplinaran tim koji mora da radi sinhrono, kako bi se redukovao rizik od očekivane hemoragije, odnosno velikog krvarenja. U prošlosti, način lečenja je bio konzervativna histerektomija (hirurško vađenje materice), sa posteljicom koja se ne dira i ostaje u izvađenoj materici.

Danas iskusan doktor, koji se bavi snimanjem krvnih sudova (angiografer), primenom posebne metode plasiranja katetera u krvne sudove, sprečava preveliko krvarenje koje nastaje u momentu uklanjanja urasle posteljice.

Nedavno je stigla i ohrabrujuća vest - u pojedinim studijama se navodi da medikamentna terapija metotreksatom (citostatikom) u lečenju posteljice akrete dovodi do spasavanja uterusa.

Dr Tihomir Mihailović, spec. radiologije; dr Aleksandar Dmitrović, spec. ginekologije i akušerstva

Najnovije vesti, rezultate medicinskih istraživanja i savete stručnjaka na temu roditeljstva, zdravlja i lepote možete pratiti na našoj Fejsbuk stranici - YuMama