Crtež čoveka deteta od tri godine

Saznajte koje su razvojne faze u crtanju deteta

Najraniji crtež čoveka javlja se u proseku u uzrastu od tri godine. Sastoji  se od kružne linije u kojoj su najčešće smeštene oči, nos i usta. Na kružnici ispod usta, nacrtane su noge u vidu dve najjednostavnije linije. Nekada će dete nacrtati dve linije koje idu iz glave, imenujući ih kao ruke. Uglavnom su figure vrlo jednostavne. Ponekad se može desiti da imaju uši, kosu ili neka druga obeležja.  Ova faza crtanja čoveka kod većeg broja dece traje u proseku oko dva meseca, sa obogaćivanjem crteža, jer dete dodaje i usložnjava elemente.

Osvajanje i utvrđivanje kruga u koji će se položiti elementi glave a okolo linijski i ostali delovi tela, zahtevaju  dosta veliku pažnju koja je usmerena isključivo na predmet crtanja.

 

*Dete uči da se celina sastoji iz delova. U ovom uzrastu, dete počinje da crta uglavnom na sredini hartije, da bi zatim sve sledeće figure ili predmete crtalo oko te prvo nacrtane figure. Dešava se i da se figure ili sledeće nacrtani predmeti preklapaju. U ovoj fazi crtanja i na tom uzrastu, dete nema  formiranu prostornu dimenziju.   

 

*Kompletan razvoj deteta odvija se dinamičkim redosledom. Određene skupine posebnih kognitivnih sposobnosti se utvrđuju, dok se druge privlače. Ova činjenica je utoliko važna, što dete staro tri godine, može da kaže i pokaže na sebi i drugima mnogo više elemenata od kojih se sastoji ljudska figura, nego što ume da prikaže crtežom. Tako, na primer, veliki broj dece nacrta pupak ili stomak unutar glave, što i kaže. Razlika između takozvanog punoglavca i čiča ''Gliše'' je upravo dodata kružnica koja predstavlja telo, a veća ili manja tačka predstavlja pupak.

 

* U daljem razvoju crteža čoveka, neko kratko vreme, glava je i dalje predstavljena mnogo većim krugom od tela. Predstoji učenje lokalizacije određenih delova tela, jer sva deca ovog uzrasta bez greške pokazuju sopstvene stomake i pupkove, kao i druge delove tela. Razvoj crtanja punoglavačke figure, na tom uzrastu, odvija se u dva pravca:

 

1. Deca crtaju veliku glavu sa svim elementima glave, u kojoj se dodaje i manja ili veća tačka pupka; ruke i noge su predstavljene linijama;

2. Deca crtaju malu glavu koja sadrži osnovne elemente; produžene linije iz glave predstavljaju noge, između kojih negde u sredini deca nacrtaju veliku tačku da bi označili stomak ili pupak; ruke predstavljene linijama nalaze se  u ravni stomaka ili nešto iznad stomaka.

 

*Da bi dete nacrtalo čoveka, ono otkriva i uči koji se delovi obično crtaju a koji nisu neophodni. Ono uči kako da nacrta svaki deo tela i da se tokom crtanja seti svih tih delova. Treba  da ih nacrta odgovarajućim redosledom i da zna tačno gde dolazi svaki deo u odnosu na druge delove. Na kraju,  treba sve te delove da uklopi i međusobno spoji. Da bi sve to spontano i simultano moglo da obavi, potrebno je da je  razvilo dobru kontrolu finih pokreta šake i prstiju. Samo u tom slučaju će se njegova mentalna predstava poklopiti sa nacrtanim. Međutim, ako je opisana razvojna dinamika određenih sposobnosti narušena, onda nedostatak znanja i veštine kod deteta može dovesti do problema.

 

*Dete možda ne zna kako da nacrta određen deo tela ili gde da ga smesti u odnosu na druge delove tela. Moguće je da dete poseduje to znanje ali u trenutku crtanja ono razmišlja i o nizu drugih stvari koje treba da uskladi. Takva preopterećenost ga dovodi u situaciju da potpuno izostavi jedan deo figure ili da taj deo ne bude izdiferenciran tokom crtanja u odnosu na preostale delove tela. U razvojnom smislu, dete se bori sa brojnim procesima savladavanja redosleda kod crtačke aktivnosti. Neki od tih procesa se odvijaju delimično u sledu, a neki simultano. Ova aktivnost se može uporediti i sa usvajanjem redosleda brojeva, prvo do tri a zatim do pet. Usvojenost redosleda brojeva, znači da dete sa punom pažnjom može da broji redom a da pri tom ne preskoči ni jedan broj predmeta koji broji. Može da pokaže na svojim i tuđim prstima broj tri, a kasnije i broj pet i da broji unazad. Dete koje nije usvojilo redosled brojeva unapred i unazad, može da ima velikih poteškoća sa crtanjem figure čoveka kao i drugim predmetima. Lokalizacija i smeštanje delova tela na crtežu čoveka, usvaja se i izvodi u slično vreme kada se uspostavljaju i operacije redosleda brojeva. Svaki obuhvaćeni i savladani skup veština, pretpostavlja ulazak u takozvanu narednu fazu razvijanja i obogaćivanja crteža.

 

* Dete voli da stavlja svoju šaku na list hartije i da je linijski kopira. Na taj način utvrđuje broj prstiju, veličinu i odnose.

Ovladavanje pravim i kosim linijama, navešće dete da nacrta kuću. Talasastim i isprepletanim linijama, kao najtežim elementima, dete će nacrtati razne cvetove i drvo. Crtež drveta nastaje od dve prave linije, tipa pravougaonika i najjednostavnijeg kruga. U kasnijoj fazi dete na sličan način kao i crtež čoveka obogaćuje drvo granama, listovima, rupom u drvetu za vevericu i drugim elementima.

Prikaz razvojnih faza u crtanju deteta

 

UZRAST

AKTIVNOSTI

Sa 3 godine

- sedi pravilno na stolici sa laktovima na stolu, - drži olovku između prstiju, - imitira pravilno horizontalnu i vertikalnu liniju, - ume da nacrta više krstića, - zna pravilnu upotrebu najmanje jedne bojice, - uspostavilo dominantnost jedne ruke, - crta po uzoru krug i krst naizmenično, - linijski savlađuje osnovne geometrijske oblike - priča dok crta samostalno ili u toku izvršavanja naloga i postavlja pitanja - hoće da oboji geometrijske oblike ili crtež čoveka

 

Dr Neda Subota, klinički psiholog

Dodaj: del.icio.us | Digg